Het Fantastische filmklimaat in Nederland
Inleiding

Welkom op dit symposium over het fantastische filmklimaat in nederland.
Terwijl in de hele filmwereld culturele kruisbestuivingen plaatsvinden. Er vanuit Azie, Frankrijk, Amerika de meest prachtige fantasievolle films ons bereiken met vaak grensoverschrijdende thema¹s, vernieuwende genre¹s en vol verassende visuele vondsten en baanbrekende scenarios. Is het in Nederland dodelijk stil.
Afgezien van een incidentele bijdrage is de lange fantastische speelfilm in Nederland een nagenoeg onbekend fenomeen. Anno 2002 is de Nederlandse filmmaker met interesses in genres die enige afstand nemen van de Hollandse actuele (polder)realiteit, nog steeds een vreemde eend in de bijt, die voornamelijk aangewezen blijft op de (relatief goedkope en vaak uit eigen zak te bekostigen) korte film.
In 1999 presenteerden wij als de Fantasten tijdens de opening van het Nederlands Film Festival ŒHet Manifest voor de Verbeelding¹, waarin wordt gepleit voor meer verbeelding en fantasie in de Nederlandse film. De reacties waren overweldigend; meer dan 70 Nederlandse filmmakers ondertekenden het manifest en alle grote dagbladen, filmbladen, radio en tv besteedden aandacht aan het initiatief. In 2000 presenteerden de Fantasten een verzamel-dvd met 14 Fantastische Nederlandse korte films.
Reacties op het manifest en de dvd tonen duidelijk aan dat er in Nederland een grote behoefte is aan meer fantasievolle films. De bereidwilligheid bij Nederlandse producenten, omroepen en fondsen om in dergelijke projecten van eigen bodem te participeren blijkt echter nog steeds gering te zijn.
Deels heeft dit te maken met het beperkte beeld dat er in Nederland bestaat van de Fantastiche film. Er wordt hier nog steeds gedacht vanuit een in de jaren 60 en 70 ontstaan idee dat de genre-film en zeker de fantastische film synoniem is met gebrek aan inhoud. Ondanks films als Stalker, Spoorloos, Mulholland Drive en Songs from the second floor.
Een ander vooroordeel is dat het maken ervan altijd gepaard gaat met torenhoge kosten en dure special FX. Ook hier zijn talloze voorbeelden die het tegendeel bewijzen zoals natuurlijk The Blair Witch Project, Pi, Abre Los Ojos en hier op het festival Soft for digging en the Unknown. Een fantastisch idee met een goed verhaal kan net zo goed voor 60000 als 60 miljoen euro gemaakt worden.
Daarnaast zijn de Nederlandse omroepen ondanks hun geringe bijdrage vaak doorslaggevend voor de financieringsmogelijkheden van een film. De meeste omroepen geven echter te kennen bij voorbaat niet geinteresserd te zijn in films waarbij fantastische elementen een rol spelen. Al helemaal als de zogenaamde maatschappelijke relevantie niet duidelijk aanwezig is. Zij zien liever films over problemen in de samenleving op een letterlijk niveau in plaats van te kiezen voor de verbeelding.
Fondsen hanteren dezelfde criteria en zien daarnaast de fantastische film als marginaal: Er zou geen publiek voor zijn omdat het bij uitstek gezien wordt als cultfilm. Deze omschrijving zou echter veel eerder passen bij de huidige wel ondersteunde Nederlands film die in alles voldoet aan de criteria van een cultfilm, namelijk:
een selecte groep liefhebbers,
de gekozen onderwerpen
en de lage bezoekersaantallen.
De opvatting dat fantastische films cultfilms zijn is niet te handhaven als we kijken naar de bezoekersaantallen van Lord of the Rings , Amelie, the Others en Minoes. MinoesŠInderdaad, een fantastische film voor kinderen. Want het lijkt er op alsof we in Nederland tot ons 18e levensjaar mogen fantaseren maar daarna begint het echte, serieuze leven.
Maar het kan nog erger: Nederlandse scenarioschrijvers, regisseurs en producenten censureren zichzelf en zijn constant bezig met het doen van concessies om te voldoen aan de criteria die door fondsen en omroepen worden gesteld. In plaats van dat ze gaan voor hun eigen passie. Niet de film zelf is het doel, het verwerven van het geld is het doel.
Deze provinciale houding leidt tot een vicieuze cirkel waarbij we tot in de oneindigheid de natte klei niet zullen ontstijgen.

Om dit te doorbreken willen we het hier hebben over concrete mogelijkheden om fantastische films met Nederlandse inbreng te maken en willen we juist in een tijd dat de grenzen tussen de landen vervagen, zoeken naar mogelijkheden om Europese fantastische filmprojecten op te zetten met Nederlandse scenario's, regisseurs en co-producenten.
Europese filmproduktie in de jaren 60 en 70 heeft aangetoond dat dit zeker mogelijk moet zijn. In die tijd waren er vele Italiaanse, Spaanse en Duitse co-produkties in de meest uiteenlopende genres die Europees en vaak ook wereldwijd uitgebracht werden.
We willen het met onze gasten gaan hebben over hun visie op de situatie in Nederland en die in hun eigen land en waar zij concrete mogelijkheden zien voor de Nederlandse en Europese Fantastische film.

We zijn heel erg blij dat de volgende specialisten bereid zijn hieraan deel te willen nemen:
Paul Verhoeven regisseur van o.a Robocop, Starship Troopers en De vierde Man
Richard Claus producer van o.a. American Werewolf in Paris en Little Vampire
Michael Hjorth regisseur van The Unknown
San Fu Maltha distributeur van o.a. Lord of the Rings en producer van o.a. Soul Assasins
Burny Bos intendant van het Film Fonds en producer van o.a. Minoes
en als gesprekleidster Dana Linssen filmjournalist NRC/Handelsblad en De Filmkrant

De Fantasten 14 april 2002

terug naar de nieuwspagina